Depressie en het paradijs

Iedereen verlangt of droomt wel eens van een paradijs; een plek waar alles goed is, vol vrede, zonder chaos, pijn of duisternis. Aan mijn autistische vrienden heb ik wel eens gevraagd of ze verwachten dat ze in zo’n paradijs, autistisch zijn of niet. Ik vind de antwoorden interessant omdat het van alles zegt over hoe zij tegen hun eigen autisme aankijken. De meesten vertelden me dat ze geloven dat ze ook in zo’n paradijs autistisch zijn.

Ikzelf denk dat ook. Want autisme is ook voor mij geen ziekte maar het beschrijft hoe ik ben (gedoeld) en hoe ik de wereld waarneem.

Dat ligt heel anders voor het onderwerp van deze column: depressie. Als er één ding is waarvan ik hardgrondig hoop (en gelukkig meestal ook verwacht) dat ik ooit verlost zal zijn, dan is dat depressie.

O wat haat ik het.

Dat gevoel dat alle energie, leven en hoop uit je trekt. Wanneer angstige en ongenadige gedachten mijn keel dichtknijpen en de paniek steeds groter wordt omdat ik de controle over mijn gevoel en mijn gedachten aan het verliezen ben. Het duistere gevoel, dat altijd ergens op de loer lijkt te liggen en waarvoor ik ook op goede momenten op mijn hoede ben. Het gevoel, zo donker, dat ik nauwelijks aan mezelf uit kan leggen als het weer lichter is in mijn hoofd. (Een heel goede beschrijving vind je trouwens in de Harry Potter serie van J.K. Rowlings. De dementors die zij beschrijft geven goed weer hoe een depressie voelt).

Wat moet ik eigenlijk schrijven over depressie. Ik heb er zoveel ervaring mee, probeer er al jaren soms mee te vechten en soms mee te leren leven. Waar moet ik beginnen?

Depressie heeft me wel wijzer gemaakt. Het heeft me geleerd hoe kwetsbaar, wij mensen zijn, niet alleen lichamelijk maar ook juist vanbinnen. Zoveel mensen worstelen met donker in hun leven. Depressie dwingt me om in het nu te leven. Want als het verleden pijn doet en de toekomst bang maakt, helpt het om te focussen op wat er nu is op dit moment: misschien is er iets dat hoop of houvast geeft. Al is het maar het gevoel van de wind door mijn haren of de frisse smaak van tandpasta of iemand die me vasthoudt, van me blijft houden en voor mij blijft geloven dat het weer over gaat.

Ja ik geloof dat in een paradijs autisme geen enkel probleem is. Ik geloof dat ik daar juist met mijn autisme kan floreren. Ik geloof ook dat er in zo'n nieuwe wereld geen plek meer zal zijn voor alle ‘colateral damage’ die autisme vaak met zich meebrengt waaronder onbegrip, trauma, onrust en depressie.

En ik weet nog steeds niet wat ik eigenlijk wilde schrijven over depressie… voor jou als je depressief bent, of voor jou als je machteloos staat naast iemand die depressief is.

Maar wat ik weet is:

Het doet ertoe dat jij blijft liefhebben: juist ook je depressieve zelf liefhebben, want het is niet jouw schuld… en het doet ertoe dat je je (depressieve) naaste blijft vasthouden, in het donker.

Het doet ertoe dat je blijft hopen op licht; voor jezelf of voor en namens degene naast je.

Het doet ertoe dat je blijft geloven dat het weer voorbij gaat.

Het gaat voorbij!

Dit column schreef ik voor iQ Coaches n.a.v. Internationale Dag van de Mentale Gezondheid: https://www.iqcoaches.nl/inspiratie/blogs

Een taalportret

Vorige week was in het nieuws dat uit het internationale PISA onderzoek opnieuw blijkt dat de leesvaardigheid van Nederlandse kinderen verder is gedaald. Terwijl ik berichten hierover zat te lezen op LinkedIn liet mijn dochter me haar taalportret lezen, dat ze voor Nederlands in VWO 6 moest schrijven. Omdat ik genoot van haar verhaal en het misschien andere 'opa's' en andere 'Joannes' kan inspireren, heb ik haar gevraagd als gastschrijfster op mijn blog.

Een taalportret van en door Joanne

Ik ben begonnen als een taalhater. 

Toen ik acht jaar was, werd ik getest. Uit deze test bleek dat ik tot de meest dyslectische 10 procent van Nederland behoorde [red: binnen de laagste 10% van de normgroep scoorde qua lezen en spelling]. Het duurde een oneindigheid en koste vele frustratie, voor mijn b eindelijk altijd een b was en geen d. Nog steeds weet ik niet of je lieverd met een d of met een t spelt.

Lezen ging met een slakkentempo. Voorlezen in de klas is nog steeds een hel. Irregular verbs stampen tot tranen toe en nog een vier halen. Ik had het er zwaar mee.

Maar als mijn opa oppaste, werd, tijdens het spelen, boek na boek voorgelezen. 

Uren bracht ik door met koptelefoon op in andere werelden. Met een dyslexieverklaring had ik toegang tot eindeloos veel gratis luisterboeken. 

De liefde voor verhalen was er.

Er kwam een moment waarop ik zo’n fan van een boekenserie was dat ik het boek ervan kocht. Gewoon om hem op de plank te zetten, omdat het leuk staat. Tenminste dat was het idee.

Er werden meer boeken gekocht en uiteindelijk pakte ik er zelfs eentje op om hem te lezen. Nog steeds heel traag, maar er werd wel gelezen. Zo hebben luisterboeken ondanks alles toch nog liefde voor lezen bij me opgewekt.

Nu houd ik van boeken lezen, ook al ben ik nog steeds een langzame lezer.

Hetzelfde gold ook voor talen leren op de middelbare school; Frans, Duits en Engels. Die woordjes automatiseren duurt eindeloos, en vooral die spelling… Maar ergens vond ik het ook wel leuk en kon ik het ook wel. Er moest alleen een hoop tijd in gestoken worden.

Met het leren van nieuwe talen, gaat een hele wereld voor je open, aan woorden, cultuur, gevoel, nuance en betekenis. Het is hartstikke leuk om, wanneer je op vakantie bent, in Frankrijk een bord te kunnen lezen of mensen te verstaan. Ik geniet altijd ontzettend wanneer ik met mijn Britse familie kan praten over van alles en nog wat met mijn acceptabele Engels en hun steenkolen Nederlands. 

Met de paar woordjes oud-Grieks die ik ken, kan aan van alles zo veel meer diepte gegeven worden. Zoveel in onze taal en andere moderne talen vindt daarin zijn oorsprong.

Wanneer ik in Taizé ben, geeft het zingen in allerlei vreemde talen zo’n verbonden gevoel. De teksten zoals die daar worden gezongen in het Latijn, Duits, Engels en Spaans kan ik daar deels volgen. Elke andere taal kan zulke andere nuances leggen die je in het Nederlands nooit zult kunnen krijgen, waar dat andersom vast ook zo is. Soms kan je zo door een tekst geraakt worden, zonder dat je weet wat het precies is in de woorden.

Zo ben ik ondanks alles toch nog een beetje een taalliefhebber geworden, maar gooi me niet dood met dictees, en klassikaal voorlezen, want daar word ik nog steeds niet vrolijk van.

 

God in Noord-Spanje

Vandaag is het nieuwe seizoen weer begonnen. De vakantie is voorbij. Schakelen naar een nieuw seizoen vind ik niet makkelijk. Deze zomer ben ik met mijn gezin naar Noord-Spanje geweest. Op vakantie schreef ik onderstaande verhaal. Ik twijfelde of ik het hier zou posten, omdat ik bang ben dat alleen christenen er iets aan hebben (en ik wil graag schrijven voor zowel (on)gelovigen als zoekers). Maar misschien hoef je geen christen te zijn om iets met dit verhaal te kunnen… Ik ben benieuwd wat het bij je oproept.

Mieres, 18 augustus 2026

Vandaag luisterde ik een podcast over wonderen en gebedsgenezing[1]. Een mooie evenwichtige podcast. Hoewel ik het jammer vond dat psychische ziekte vrijwel helemaal buiten beschouwing werd gelaten. Ik werd getriggerd door een stukje van het gesprek waarin het ging over het Goddelijke zien in het buitengewone, het wonder of het bovennatuurlijke. Als je vooral daarin het goddelijke ziet heb je een probleem, omdat je God dan eigenlijk ‘opsluit’ in een klein stukje van het leven.

Het doet mij denken aan mijn coach, toen ik me beklaagde over dat ik God kwijt was.  

‘Misschien zoek je op de verkeerde plek’ zei hij.  

En vandaag denk ik verwonderd aan twee momenten die me raakten, waarin ik God heb gezien hier op vakantie in Noord-Spanje.

De eerste was verre van alledaags. We waren deze vakantie op slechts 2,5 uur rijden van de totale zonsverduistering. Dit konden we niet laten gaan en daarom stapten we in de auto. Omdat we de dag daarvoor ook op stap waren geweest en omdat het 36 graden was, had ik al na 5 minuten spijt dat ik in de auto was gestapt. Ik voelde me overprikkeld en veel te moe… maar dat is een ander verhaal…. of toch niet, want het maakte mijn aanwezigheid bij de zonsverduistering verre van vanzelfsprekend.

Aangekomen, zochten we een plekje op een heuvel. We ontdekte dat we niet de enige waren. Zo’n 50 – 60 Spanjaarden en Fransen zaten al op de heuvel te picknicken toen wij aankwamen. We genoten van het beeld door onze eclipsbrillen waarbij de sikkel van de zon steeds kleiner werd. Maar niets had me kunnen voorbereiden op het moment dat het laatste flintertje zon verdween en je door je eclipsbril niks meer zag. Ik staarde ademloos over mijn bril heen naar de ring om de verdwenen zon, buitenaards mooi, allerlei kleuren licht, diamantjes… vlammen. Het duurde een halve minuut die ik graag had willen vasthouden. Zo’n zeldzaam moment van schoonheid. En toen er weer een flintertje zon te zien was, en die direct alweer te verblindend was om in te kijken, toen barstte er een applaus los. Omdat de verwondering ook gezamenlijk geuit moest worden. Omdat, zo ervaarde ik het, iedereen leek te voelen dat hier Iemand, veel groter dan wij, voor bedankt en geëerd moest worden.

Was dit een wonder? Was het bovennatuurlijk? In principe niet! Het was perfect wetenschappelijk te verklaren. Toch zag ik iets goddelijks, misschien juist omdat dit volstrekt nutteloze schoonheid was. Want waarom staan de zon en de maan zo ten opzichte van elkaar dat dit, in zeldzame gevallen gebeurt? Het had niet gehoeven…

Of wilde God dit graag met ons delen? Genoot Hij samen met mij en mijn medetoeschouwers van dit schouwspel? Wilde Hij me misschien leren genieten van schoonheid, ondanks alle lelijkheid in de wereld, ondanks alle pijn die ik zo graag zou willen oplossen?

Dat brengt me bij mijn tweede moment waarin ik God ontdekte in Spanje. We bezochten de Kathedraal van Gerona en verwonderden ons over de overweldigende hoeveelheid religieuze kunst. Wat een schatten uit ruim een decennium christendom. Prachtig en ook regelmatig bevreemdend. Kitscherig soms, als je het mij vraagt. Maar superboeiend. Mijn blik werd steeds getrokken door een beeld van een liggende dode Jezus. Uitgemergeld, zo realistisch beeld gehouwen dat ik de pijn van de wonden bijna kon voelen. Ik verwonderde me erover hoe vreemd het eigenlijk is, dat dit het beeld is dat in zoveel kerken centraal staat. Een uitgemergelde, gewonde, dode God.

Blijkbaar zoek ik inderdaad verkeerd als ik God uitsluitend zoek in gezondheid, of genezing, in vrede, in rust, in schoonheid. Zeker ook daar is Hij te vinden….

Maar God is blijkbaar te vinden zowel in de pracht van een zonsverduistering als ook in het verval van de dood.

Blijkbaar moet ik daar ook zoeken.

Er zijn christenen die vinden dat ik meer vertrouwen moet hebben, en dat God me dan geneest,  maar misschien is dit wel een zeer problematische vorm van (klein) geloof.

Want God is overal te vinden.

Net zo goed in mijn tranen als in mijn lach. Net zo goed in de storm als in de rust, net zo goed in de zon als in de verduistering ervan, net zo goed in de dood als in het leven, net zo goed in de depressie en het trauma als in de genezing, net zo goed in de paniek als in de opluchting, net zo goed in het verlangen als in de vervulling.

Want niets kan mij scheiden van de Liefde van God.

 

---

[1] https://www.youtube.com/watch?v=44-Qve2tE_g

Wereld Emoji Dag

Elk jaar op 17 juli is het Wereld Emoij Dag; een dag om te vieren dat we niet alleen woorden tot onze beschikking hebben, maar onszelf ook met emojis kunnen uitdrukken. Een dag waarop er jaarlijks nieuwe emojis worden uitgebracht. In de praktijk gebruik ik maar een paar emojis. Waarschijnlijk helpt deze nieuwe Wereld Emoji dag mij niet aan een groter ‘emojie vocabulaire’’.

Zou dat met mijn autisme te maken hebben? En waarom vraag ik me dat eigenlijk ineens af?

Het doet me denken aan iets belangrijks. Iets waar ik me regelmatig over opwind. Het maakt me boos als ik mensen hoor zeggen of ten minste suggereren dat autistische mensen minder voelen, minder emoties hebben, gevoelloos zijn, inleven moeilijk vinden etc..

Natuurlijk, ik weet wel waar deze suggesties en opmerkingen vandaan komen. Ik kan uit ervaring meepraten over hoe lastig ik het als autist vind om, op een goede manier met mijn emoties om te gaan.

Maar het komt wel heel nauw welke woorden je gebruik als je iets wil zeggen over autisme en gevoelens….  Het is maar net hoe je het bekijkt. Wij, autisten, voelen anders, niet minder!  Als je als neurotypisch persoon zegt dat autistische mensen inleven moeilijk vinden, bedoel je dan niet eigenlijk dat je het zelf moeilijk vindt om je in te leven in autistische mensen.

En laat ik een misverstand direct uit de wereld helpen. Mensen met autisme voelen niet minder! Het tegendeel is waar. Mensen met autisme voelen veel, heel veel… zo veel dat ze vaak niet weten wat ze met die gevoelens moeten.

Ikzelf heb al jong geleerd te vluchten voor mijn overweldigende gevoelens door ‘in mijn hoofd te gaan wonen’. Ik kon goed denken over gevoelens en probeerde daarmee mijn (pijnlijke) gevoelens te temmen en te vermijden. Dat is niet aan te raden, want het heeft me heel ziek gemaakt.

Ik ben daarom ook heel dankbaar dat ik nu leer om de gevoelens, die er altijd al waren, de ruimte te geven. Pas nu leer ik echt voelen wat er in mij gebeurt. Ik leer dat ik niet alleen een hoofd ben, maar een heel lichaam ben. Dit zorgt voor pijn (die er nu pas uitkomt). Maar het zorgt ook voor een intense dankbaarheid voor mijn lichaam, mijn gevoelens en hoe het Leven bedoeld is. Soms voel ik me ‘bedrogen’ door de wereld van mijn jeugd waar zo weinig aandacht werd besteed aan lichamelijkheid. En ook later overigens hebben sommige hulpverleners, door met mij alleen te denken en te praten over gevoelens, mij nog verder mijn hoofd ingejaagd.

Daarom is het zo belangrijk dat autistische mensen en mensen om hen heen weten dat autisten mensen niet minder voelen, maar juist intenser. Zo kunnen autistische mensen leren omgaan met hun gevoelige lichaam en geest. Ze hebben inspirerende voorbeelden nodig om zich heen. Mensen die hun leren dat het lichaam ook juist de plek is waar troost en rust te vinden is. Zodat autistische mensen leren dat, hoe overweldigend en beangstigend de wereld soms ook voel, het de moeite waard is om te voelen omdat daar het echte Leven te vinden is. 

En misschien moet ik eens nadenken of ik mijn emoji vocabulaire ter ere van wereld emoij dag toch nog iets verder uit zal uitbreiden. Juist om te laten zien hoe veelkleurig mijn gevoelsleven eruitziet. Gelukkig zijn er ook genoeg emoijs beschikbaar waar het hele lichaam te zien is.

Dit column schreef ik voor iQ Coaches  www.iqcoaches.nl/inspiratie/blogs

Mijn man in Madagaskar - mijn kleine grote wereld

Mijn man is MAF-piloot. Mensen in de orthodox-christelijke bubbel weten dan direct wat ik bedoel. Voor de anderen leg ik het even uit. MAF staat voor Mission Aviation Fellowship. Het is een organisatie die, geïnspireerd door Jezus, wereldwijd, vliegt naar mensen in geïsoleerde gebieden om hulp, hoop en herstel te bieden. De ruim 130 vliegtuigen van MAF vliegen naar gebieden waar weinig of geen toegang is naar onderwijs, gezondheidszorg en andere voorzieningen. MAF vliegt lokale zendelingen maar ook grote ontwikkelingswerkorganisaties zoals USAID.

Op dit moment is mijn man in Madagaskar. Hij vliegt bijvoorbeeld patiënten met een gezwel in hun hals of hun gezicht van Maroantsetra, een kustplaatsje aan de Indische oceaan naar het hospitaalschip van Mercy ships in Toamasina waar ze geopereerd kunnen worden.

Soms verbaas ik me over zijn grote wereld. Hij is in het luchtruim van Madagaskar, beoordeelt het weer.  Hij ontmoet zoveel verschillende mensen. Hij snuift de geuren van het regenwoud op. Ik ben onder de indruk van de bijdrage die hij kan leveren en die groot verschil maakt voor de mensen die hij vliegt. 

En dan denk ik aan mijn kleine wereld, waarin ik dagelijks puzzel met het doseren van prikkels. Waarin de wereld van de Lidl, vlakbij mijn huis, op sommige dagen al te groot is.

Ik denk aan mijn eigen idealen en dromen, jaren geleden, toen ik samen met mijn man en jonge kids verhuisde en in Madagaskar woonde. Het doet nog steeds pijn dat die idealen al snel uit elkaar spatten toen we, door mijn eerste depressie, naar Nederland terug moesten. Terwijl we ons toch door God geroepen voelden om daar bij te dragen aan een rechtvaardigere wereld!

Waar zijn nu mijn dromen en idealen? Gewoon elke dag met energie en levensvreugde opstaan is al een grote droom.

Blijkbaar ben ik vooral geroepen om mezelf dapper door de dag heen te loodsen terwijl anderen zich, voor mijn gevoel, wel kunnen bezighouden met wereldproblemen die mij ook tot op het bot raken.

Soms voelt dat zo beperkt, zo klein.

Maar dat is het niet! 

Steeds meer leer ik dat we geroepen zijn om te leven met dat wat wij hebben gekregen. Soms groot en indrukwekkend. Voor veel anderen is het gewoon trouw zijn, het volle leven leven met wat je gegeven is. Ook als je niet goed mee kan komen, niet kan werken, het dagelijks leven vaak al te veel is.

En eerlijk gezegd kom ik juist bij vrienden en bekenden die net als ik worstelen met psychische kwetsbaarheid echte levenskunst tegen. Dat is niet klein, het is groots! Het dapper zoeken naar manieren om de behoeftes van jezelf en je (neurodiverse) gezinsleden recht te doen terwijl het gewone dagelijks leven zoveel meer moeite kost als mensen van de buitenkant kunnen zien… Weer opstaan en ontbijt maken, terwijl je gister na een paniekaanval ben gaan slapen met oxazepam omdat het leven teveel pijn deed….Beslissen om een dag alleen thuis te blijven om te herstellen, in plaats van meegaan naar een familiefeestje met mensen van wie je ontzettend veel houdt.

Dit is mijn roeping. Hier is het Leven.

….terwijl ik aalbessen eet uit mijn tuin, weer een stukje van de stapel was opvouw, kaartjes schrijf, een praatje maak over de schutting, op tijd medicijnen neem, mijn dochter vasthoud en troost, boeken als cadeautje inpak, met mijn lieve ouders door de regen wandel, een donkere dag verdraag, mijn zoon een knuffel geef, hem van achter zijn game computer vandaan ‘trek’ en naar bed stuur, waterplantjes van mijn schoonzus in de vijver loslaat, boodschappen bij Picnic bestel, een dekentje haak voor mijn nieuwe nichtje, bij mijn zus in de auto zit terwijl we eindeloos praten en het Leven samen delen  ….

En in mijn hart reis ik mee met mijn man. Ik ben trots op hem. Ik reis mee naar Antananarivo, naar het strand van de Indische Oceaan. Ik denk aan die plekken waarvan ik zo vaak heb gedacht dat ik eigenlijk daar had moeten zijn.

Nee, ik mag hier zijn.

En ik realiseer me dat ik, ondanks alles, nu dankbaar ben met mijn kleine grote wereld.

Hoe moeders met autistisch kinderen mij steeds inspireren

Ik ben niet alleen zelf autistisch, ik ben ook gezegend met vijf vriendinnen met autistische kinderen. En ik heb, niet te vergeten, een zus en zwager met een autistische zoon van zes.

Het is een voorrecht om de opvoeding van hun autistische kinderen van de zijlijn te zien; de inspanning, de dagelijkse zoektocht om hun kinderen te helpen opgroeien in een overweldigende wereld die hen vaak niet begrijpt.

Mijn zus stuurde me een tijdje geleden een foto van een shirt van mijn neefje, met een gat bij de boord. Ze typte erbij:
            Kapot gebeten... op zijn eerste dag in nieuwe schoolgebouw...
            ‘Nee hoor mama, ik vind het niet spannend’.

Het berichtje ontroert mij.

Omdat ik meevoel met mijn neefje. Ik stel me voor hoe hij zich gevoeld moet hebben. Hoe hij heeft rondgelopen….. een brokje spanning die ochtend. Overprikkeld door alle nieuwe indrukken, de onbekende geuren… Hoe hij misschien niet wist waar hij moest beginnen met kijken… hoeveel nieuwe dingen hij allemaal moet verwerken terwijl bijna niemand ziet hoeveel extra inspanning zelfs de ‘gewone’ schooldag al van hem vraagt.

Het ontroert me ook omdat mijn zus niet reageert met frustratie over kapotte kleding. Ze begrijpt wat er achter dat gat in het shirt schuilgaat. Zij kan hem al van jongs af aan leren hoe zijn brein werkt. Ze kan hem leren zichzelf te begrijpen; hem helpen in zijn zoektocht naar wat hij nodig heeft om zijn weg te zoeken door de verwarrende wereld. Dat heeft elk kind met autisme nodig.

Wanneer anderen vertellen over hun zoektocht om hun kinderen te begrijpen, raakt dat altijd iets van binnen. Niet alleen omdat elk kind dit nodig heeft, maar ook omdat het een spiegel voor mezelf is.

Ik zou willen dat ik mezelf eerder zo had leren begrijpen, dat mijn ouders mij hadden kunnen helpen zoals mijn vriendinnen (en hun partners) dat doen. Ik moet nu nog veel inhalen. Zo begripvol als zij hun kinderen begeleiden, zo mag ik ook met mezelf omgaan; met begrip en liefde. Liefde voor het vaak nog angstige autistische meisje in mezelf dat zoveel voelt en zo hard probeert om de verwarrende wereld kloppend te maken.

Dus lieve vriendinnen, lieve zus, met jullie verhalen voeden jullie mij ook een beetje op.

Dank jullie wel, ouders van autistische kinderen, voor jullie inlevingsvermogen, liefde en geduld en voor jullie inspirerende voorbeeld!

Dit column schreef ik voor iQ Coaches n.a.v. Internationale Dag van het Kind  www.iqcoaches.nl/inspiratie/blogs

Neurodivergent geloven

Geloven is altijd belangrijk voor mij geweest. Tussen de regels door heb je dat op deze blog misschien al gemerkt. Deze post gaat over mijn worsteling met geloven. Of je nu christen ben of geen christen, gelovig of niet gelovig … we leven allemaal met ‘grote vragen’. Ik ben benieuwd wat jij ervan herkent.  

Ik groeide op in een gelovig gezin als een serieus gelovig meisje. Maar toch… al heel jong dacht ik dat ik ‘niet goed geloofde’.  En dat was een probleem. Want juist dat ‘geloof’ was belangrijk. Alleen door geloof ‘werd je gered’, leerde ik. Al heel jong werd ik daarom bang. Bang dat het met mij niet goed zou aflopen.

Hoeveel ik ook leerde over ‘Gods liefde’, diep van binnen bleef ik bang.

Toen ik als tiener ook werd gepest in de kerk, werd het nog ingewikkelder. Hoe kon het dat ik in de kerk, op de plek waar het over Liefde zou moeten gaan, juist meekreeg dat ik ‘niet oké was’?

Nu is geloven nog steeds belangrijk voor mij. Ik wil een leerling van Jezus zijn. Ik ben mateloos onder de indruk van Jezus. Hij die laat zien wie God is…. die baby werd,  …. die juist omging met mensen aan de rand… die besmettelijke mensen aanraakte, …die doodsbang was…. die op de meest schaamtevolle manier stierf … die sterker was dan angst en dood. 

Maar ik worstel met geloven. Ik twijfel…denk soms: 'straks is het allemaal niet waar'…  de situatie in de wereld overweldigt me, ik zoek…. maar ben God regelmatig kwijt (om Hem dan ook weer op onverwachte plekken tegen te komen). En in de kerk word ik vaak ontregelt door alle prikkels. Vaak vraag ik me vertwijfeld af waarom ik niet goed mee kan komen. Waarom werkt dit voor al die andere mensen en klopt het niet met mijn binnenwereld? Is het inderdaad zo dat ik ‘niet goed geloof’?

Samen met mijn psycholoog (die zelf geen christen is trouwens), ontdek ik dat veel dingen waar ik in de kerk tegenaan loop eigenlijk heel normaal zijn voor iemand met autisme. Ik ben gevoelig. Mijn gedachten blijven vaak onrustig tot alles klopt (maar geloof is juist niet ‘kloppend’ te krijgen). De teksten die ik vaak letterlijk neem, komen lang niet altijd niet overeen met mijn binnenwereld en de (mooie) muziek komt soms zo intens binnen dat het bijna pijn doet.

Langzaam maar zeker leer ik dat dit allemaal niet betekent dat ik ‘niet geloof’ of ‘minder goed geloof’. Op mijn manier ben ik juist altijd hartstochtelijk op zoek naar God.

Ontroert ontdek ik steeds meer dat er bij God alle ruimte is voor mijn vragen en ook voor mijn ongeloof en donkere gedachten.

Ik denk anders, ik voel anders, ik geloof anders en dat is oké!  Het is niet alleen oké, het is ook juist interessant en belangrijk. Want God maakte geen ‘normale mensen’ en ‘abnormale mensen’. God maakte bijvoorbeeld niet zoiets als een ‘normale etniciteit'. God maakte ook geen ‘normaal neurotype'. God maakte een immens grote variëteit in mensen en Hij zag dat het goed was. En juist al die ervaringen van al die verschillend mensen leren ons wat het betekent om ‘mens’ te zijn.

Een paar weken geleden organiseerde ik, samen met Carin, een autistische vriendin en kerkgenoot, een ontmoetingsavond over neurodivergent geloven bij ons in de kerk. De voorbereidingen, de avond zelf en alle reacties die we hebben gekregen, hebben mij verrast. Ik ben niet alleen in mijn zoektocht! Het heeft mij zelf erg geholpen om persoonlijk te groeien in vertrouwen dat mijn manier van geloven voor God geen probleem is. Hij weet precies hoe ik in elkaar zit. Ik mag in vrijheid mijn weg zoeken. Ik ben niet lastig voor de kerk, maar juist waardevol.

De vele en diverse reacties motiveren Carin en mij om verder te gaan met dit onderwerp. De kerk heeft neurodivergente mensen nodig. Het motiveert ons om bij te dragen aan een kerk waar juist mensen die 'anders zijn' (om wat voor reden dan ook) er helemaal bij horen. Waar juist mensen die ‘anders geloven’ voluit een plek hebben.

 Wil je meer lezen over de avond bij ons in de kerk? Hier is een uitgebreid verslag te vinden. 

toevoeging 7/9/2026: Een gesprek over neurodivergent geloven is te beluisteren in de podcast 'Wakker in Gods wereld' Wakker op locatie #9

Over boeken en mensen

Ik werk in de boekhandel en ik hou ervan om de boekwinkel netjes te maken;  boeken liefdevol recht zetten en ordenen. Netjes in categorieën.

Echt eenvoudig is dat trouwens niet. Boeken zijn niet altijd gemakkelijk te ordenen. Wanneer is iets spanning? Wanneer precies literatuur? Onder welke categorie vallen filosofische fabels eigenlijk? Categorieën zijn vaak subjectief.

Als je een goed boek zoekt, doe je er daarom goed aan om niet alleen in jouw favoriete categorie te kijken. Dan loop je het risico dat je allerlei pareltjes mist. Stel je voor als ik alleen maar bij de volwassenliteratuur zou kijken. Voor ik het weet mis ik het mooiste kinderboek van het jaar Albatros (van Yorick Goldewijk), die je als volwassen ook echt gelezen moet hebben. Ik mis ook goede boeken als ik alleen op mijn eigen oordeel afga. Daarom hou ik ervan om mijn collega’s te vragen een boek voor me uit de kast te trekken.

Mensen zijn net boeken. We delen ze in in categorieën. We ordenen ze netjes op ‘boekenplanken’ op grond van leeftijd, religie, afkomst, seksuele oriëntatie, politieke kleur enzovoort.

Dat blijkt nodig want, net als in de boekwinkel, hebben we een zekere ordening nodig om de wereld te kunnen hanteren.

Ikzelf ben sinds een paar jaar op een andere ‘boekenplank’ gezet: Ik ben verplaatst naar de plank autisme.

Ik vraag me af wat ik daar eigenlijk van vind. Ja, ik ben blij met mijn nieuwe plank waar ik beter word gelezen….  beter begrepen. Ik ontdek zelf de neurodiverse wereld die veel boeiender en mooier is dan de DSM-V (het handboek van de psychiaters) doet vermoeden.

Toch voel ik ook verzet tegen de ordening op deze plank. Het voelt net alsof ik ineens tot een compleet andere stam behoor. Alsof mijn label autisme mij ineens zoveel anders maakt dan mijn neurotypische medemensen. Zeker ik voel me anders. Ik heb me vaak moeten aanpassen en leer nu dat anders zijn voor mij eigenlijk heel normaal is. Maar ik wil niet enkel beoordeeld worden op grond van de plank waar ik op ben gezet. Ik verzet me tegen te veel orde, te sterke ‘hokjes’.

Mensen zijn net boeken, ze passen vaak op meerdere planken. Misschien staan ze nu op planken waar je (bijna) nooit kijkt. Voor je het weet kijk je eroverheen. Want hoe vaak kijk jij op de plank hangjongeren, Wilders aanhangers, verslaafden, Feijenoord hooligans, linkse wappies, boeddhisten of mediapersoonlijkheden.

Mensen zijn net boeken, je kunt ze niet beoordelen op de eerste indruk of de categorie waar ze in ingedeeld zijn.  Neem de tijd ga ‘lezen’. De hele wereld is een levende bibliotheek vol met interessante levende boeken. Er is zoveel te ontdekken, te genieten en te leren ook juist in categorieën die je normaal vermijdt.

De theoloog Miroslav Volf inspireert mij. Hij pleit ervoor om ernaar te streven om de wereld ook vanuit het gezichtspunt van de ander te willen zien. Deze dubbele manier van kijken is een manier om de ander op een waarheidsgetrouwe manier te ‘lezen’ en daarmee een manier om de ander lief te hebben. Neem de tijd ‘lees’ de mensen om je heen door te luisteren naar hoe zij naar de wereld kijken.

Dan kom je er bijvoorbeeld ook achter dat autisten, moslims, hangjongeren, zelfs Trump aanhangers net zoveel van elkaar verschillen als jij van de mensen op jouw boekenplank verschilt.

Om het met de woorden van stadsdichter Tanja ter Brake te zeggen in haar gedicht: ‘de Ander’ :

‘Ik beloof je

dat we uiteindelijk

allemaal

mens zijn’

 https://www.youtube.com/watch?v=QgxfIvfFUJU

Ruimte voor Rust, 40 dagen tijd en mijn smartphone

Rust heeft een positieve klank, toch? … lekker rustig…. lekker uitrusten… vakantiegevoel?

Toch vind ik rust, ruimte voor rust, heel ingewikkeld.

Net als iedereen heb ik rust hard nodig, temeer omdat ik aan het herstellen ben van een autistische burn-out. Maar mijn veeleisende hoofd gunt mezelf vaak weinig rust. Als ik ’s ochtends langer blijf liggen dan mijn kinderen roept mijn hoofd dat ik lui ben. Als ik overdag op de bank zit, hoor ik in mijn hoofd dat het nu mijn eigen schuld is dat ik somber ben, want ik doe niet genoeg mijn best om iets van mijn dag te maken. Als ik activiteiten afzeg omdat ik rust nodig heb, word ik verdrietig omdat ik me alleen voel. Rust nemen leert me voelen hoeveel houvast ik nodig heb om mijn dag door te komen. Hoe stuurloos ik me vaak voel. Hoe moeilijk ik het vind om mezelf te accepteren als ik rust.

Toch leer ik stapje voor stapje ruimte te maken voor rust. Ik leer te herkennen hoe ik eigenlijk tot rust kom. Wat ik nodig heb om te ontprikkelen. Ik leer ik alternatieve rustige activiteiten waar ik van oplaad. En soms begin ik zelfs te genieten van rust.

Een extra uitdaging voor mij is de situatie in wereld. Slecht nieuws over oorlogen en dreiging maken me onrustig. En juist als ik rust nodig heb, als ik overprikkeld op de bank zit, me te moe voel voor iets anders, juist dan heb ik de neiging om mijn telefoon te pakken en te gaan doomscrollen op nos.nl.

Herkenbaar?

Terwijl ik rust nodig heb, voed ik mezelf met nog meer prikkels.

Terwijl ik dit schrijf is het ramadan en 40 dagen-tijd. Een mooie tijd voor extra oefening met rust. Een tijd waarin moslims en christenen vasten. Moslims zijn daarin overigens over het algemeen consciëntieuze als christenen. Ik, als christen, vast dit jaar in ieder geval niet van eten. Ik heb mezelf een andere uitdaging gesteld. Ik oefen deze 40 dagen voor Pasen met nieuw smart phone gedrag. Elke keer als ik thuiskom, hou ik mijn telefoon niet bij me maar stop ik hem in onze ‘oplaad’broek. Een oude kapotte spijkerbroek van mijn zoon die bij ons in de woonkamer hangt en waar onze kinderen hun telefoon ’s nachts in opladen.

En elke keer als ik de neiging heb om mijn telefoon te pakken uit verveling of ongemak probeer ik te oefenen met juist niet naar mijn telefoon grijpen. Elke keer als ik de neiging voel mijn telefoon te pakken, oefen ik met in het nu zijn. Mijn lichaam te voelen, mijn ademhaling, mijn voeten op de vloer. Ik oefen met er gewoon zijn met alles wat ik nu voel, ook als het pijn doet…. en ik oefen met vertrouwen dat God juist in het hier en nu te vinden is, in ruimte voor rust. Oefen je met me mee? 

Ook als je niet gelovig ben kan je misschien oefenen met vertrouwen dat Liefde/Het Goede/Vrede…..niet in de toekomst of in het verleden te vinden is en ook niet op een plek waar je zou willen zijn, maar precies hier waar je nu bent.

Geloof me, dit ‘smart-phone-hier-en-nu- experiment’ lukt me op veel dagen afgelopen week niet goed. Ik vind het echt een hele moeilijke, maar ook een hele waardevolle oefening. Doe je mee; ik kan wel wat medestanders gebruiken?

Op 28 maart tot 4 april is het NVA Austismeweek met het thema Ruimte voor Rust   

 

 

Sociale gerechtigheid heel dichtbij

In februari 2026 gaat de nieuwsbrief van iQ coaches over sociale gerechtigheid. Voor de nieuwsbrief schreef ik het volgende column.

Op 20 februari is de Werelddag voor sociale rechtvaardigheid. Daar hebben wij autisten wel iets mee. Veel van ons hebben een sterk rechtsvaardigheidsgevoel en zijn heel gevoelig voor onrecht.

In de tijd dat ik in Madagaskar woonde, vond ik het bijvoorbeeld moeilijk om met mijn kinderen naar het zwembad te rijden. In onze SUV moesten ik via een onverharde weggetje van Afrikaanse rode aarde, kronkelend tussen kleine huisjes en hutten doorrijden. Op het weggetje liepen, stonden of zaten mensen. Ze verkochten rijst en sperziebonen. Soms had ik het gevoel dat ik aan beide kanten mensen raakte. Stapvoets hobbelde ik, hoog boven ze uit over het weggetje.

Aangekomen bij het zwembad, met vrolijk geverfde muren met disneyfiguren, luie ligstoelen en palmbomen, leek je een andere wereld binnen te stappen. De koele lichtblauwe kleuren van het zwembad gaven deze plek een compleet ander kleurenpallet als de wereld buiten de muren van het zwembad.

Twee werelden zo dichtbij elkaar en tegelijkertijd zo ver van elkaar af. Onverenigbaar? Onrechtvaardig!

Ik droom van een wereld waarin de Malegasi kinderen, die woonden naast dat onverharde weggetje, samen met mijn kinderen in het zwembad spelen.

In Madagaskar zijn de verschillen pijnlijk duidelijk. Maar sociale onrechtvaardigheid is overal heel dichtbij.

 Ik denk aan de autistische wereld achter mijn sociale ‘masker’. Een wereld van overprikkeling, onzekerheid, vermoeidheid en angst maar tegelijkertijd ook een wereld van anders denken, fijngevoeligheid, creativiteit en nog veel meer. Een wereld die veel mensen niet zien maar voor mij altijd heel dichtbij is.

Werelddag van de sociale rechtvaardigheid moedigt mij aan om niet alleen bezig te zijn met rechtvaardigheid in de grote wereld buiten, maar ook elke dag op te staan met de overtuiging dat mijn autistische wereld, evenveel bestaansrecht heeft. Dat er alle ruimte is om autistisch te zijn.

Ook dat is sociale rechtvaardigheid. Ik droom van een wereld waar geen maskers nodig zijn, waar anders zijn gewoon is.

Meer blogs van iQ coaches zijn te vinden op: https://www.iqcoaches.nl/inspiratie/blogs

Wat ik allemaal leerde bij een cursus gebarentaal

In de kerk waar ik onderdeel van ben, zijn ook doven en slechthorenden lid. Dit is elke zondag heel zichtbaar in de dienst. De gesproken en gezongen Nederlandse taal wordt namelijk door een tolk vertaalt naar gebarentaal (en soms andersom). Ik ben daar altijd al blij mee. De liederen die gezongen worden komen daardoor namelijk niet alleen via mijn oren in mijn hart terecht maar ook via mijn ogen. Dat raakt mij elke keer weer.

In de laatste maanden van 2025 volgde ik een cursus gebarentaal. De cursus werd gegeven door twee dove/slechthorende docenten. Ik vond het mooi en verrijkend en maar ook moeilijk. Bij gebarentaal moet je durven expressief te zijn en durven improviseren. Oei dat vind ik lastig…. Ik ben verlegen in gebarentaal.

Gedurende de lessen ontdekte ik steeds meer over de rijkdom van gebarentaal. Het is een taal met heel veel schoonheid, want hoe mooi is het als je ‘diepe’ woorden als ‘overwinnen’, ‘vervullen’, ‘verlangen’, troosten of ‘thuis’ niet alleen kan uitspreken maar ook kan verbeelden. Je ziet de troost voor je. Bij het woord ‘beloven’ bijvoorbeeld beweeg je twee vingers van je mond af. Je beeldt uit dat je het zweert. Het geeft kracht aan het woord beloven.

Thuis ging ik oefenen door mee te gebaren bij liederen. Vooral christelijke liederen maar ook sinterklaas liederen van het sinterklaasjournaal.

Het verrijkt mij en ook mijn geloof. Als ik de naam ‘Jezus’ mee gebaar wijs ik naar de wonden in Jezus’ handen. Ik zie en gebaar dat Jezus weet wat pijn is (en ik leer vertrouwen dat Hij ook mijn pijn ziet en begrijpt). En ik zie en hoor ik in de kerk dat God mij zweert dat Hij zal doen wat Hij belooft (en ik leer het weer een beetje meer te vertrouwen ook als ik het nog niet zie of voel).

In één van de gebarentaal lessen leerde ik dat het niet correct is om de tolk een doventolk te noemen. Het is namelijk niet alleen een tolk voor de doven. De tolk is er evengoed voor de horenden. Het is de tolk die de brug slaat tussen de horenden en de rijke taal en cultuur van de doven en slechthorenden. Het is goed om een tolk te zien als brug. Het laat zien dat doven en slechthorenden geen mensen zijn die iets missen maar iets te bieden hebben.

Indirect leert dit me ook iets over mezelf. Door mijn autisme voel ik me vaak ‘anders’, ongetwijfeld net als veel dove en slechthorende mensen. Ik worstel met ‘anders’ zijn.  Maar juist de wereld van de ‘doven en slechthorenden’, waarvan ik de rijkdom proef….  Die wereld moedigt me aan om ook oog te hebben voor de rijkdom van mijn eigen wereld en de wereld van zoveel ‘anderen’. 

Anders zijn is mooi. Het is geen probleem, maar een verrijking.

En die rijkdom hoop ik in 2026 ook schrijvend verder te verkennen.

Taalcafe in december

Dat het Taalcafe in onze wijk een bijzondere plek is, weet ik al twee jaar. Ik geniet van deze plek waar ik met wijk en stadsgenoten oefen met Nederlands.  Het is een plek waar niet alleen taal centraal staat maar ook ontmoeting en bemoediging.

Verschillende culturen worden er gevierd.  Ik kom er altijd met een glimlach vandaan.

Afgelopen woensdag merkte ik het opnieuw. Het ging over het thema december. We maakten een woordslang met woorden als lichtjes – sinterklaas – sneeuw – winter – regen -…. enz. En zinnen met drie zinsdelen zoals ‘Piet gooit pepernoten’. We praatten door over het bakken van oliebollen en wie er kerst, sinterklaas en oud en nieuw viert, maar we hadden het ook over wie het lastig vindt dat december een donkere maand is.

Vaak ben ik als christen, als gelovige, in de minderheid in groepen maar in deze groep is (bijna) iedereen gelovig. Ik vond dat mooi en ontroerend om te merken, toen we samen doorpraatten over kerst. Van de 20 mensen waren er vier of vijf  mensen christen, de rest was moslim. De moslims stelden vragen aan de christenen over kerst. Mooie vragen over Wat vier je bij kerst? wat is een kribbe? hoe vier je kerst? wat eet je bij kerst?  wanneer ga je naar de kerk? waarom vieren sommige christenen kerst in januari? wat is het verschil tussen protestant en katholiek? gebruiken christenen ‘engel’ ook als naam?

We luisterden samen naar een kerstliedje over engelen die Gloria zongen voor een klein en teer kindje.

Eeuwenlang geleden
In een donker dal
Zochten herders naar een kindje
In een arme stal
Nog maar pas geboren
Al zo lang verwacht
En er zongen engelenkoren
Door de nacht

 

Het is een voorrecht om onderdeel te zijn van Taalcafe en te zien hoe mensen rijker worden door het leven samen te delen.

Eeuwenlang geleden
Was ik er niet bij
Maar het wonder is gebleven
Ook voor jou en mij

 

Samen verdwalen

Toen ik kind was gingen wij een paar zomers achter elkaar op vakantie naar de Oldemeijer. Een familiecamping bij Harderberg. Ik heb talloze fijne herinneringen aan deze vakanties: zwemmen op de recreatieplas achter de camping, samen zingen in de kantine, vossenjacht op de camping, elke avond poppenkast, talloze ijsjes…  en gezellig samen met mijn zus douchen op één douchemuntje, heel snel, bang dat er nog shampoo in ons haar zat als de douche stopte.

Maar de mooiste herinnering is samen verdwalen met mijn vader. Ik was 8 of 9 jaar. Op een avond ging ik met mijn vader een wandeling maken. In ons gezin met 4 kinderen (en één onderweg) gebeurde er veel en was het soms best druk. Het gebeurde niet vaak dat ik met mijn vader alleen op stap was. Ik genoot alleen al van het gevoel van mogen opblijven. We wandelden het bos in achter de camping. We probeerden zachtjes te doen en herten te zien. 

Als ik mijn ogen dichtdoe kan ik nog het plaatje maken van het bos in het avondlicht waar we samen van genoten.

We wandelden langer dan gepland en op een gegeven moment waren we verdwaald. Ik weet nog dat we samen op een bankje zaten en dat mijn vader zei dat hij niet wist hoe lang het terug lopen was.  Ik weet helemaal niet meer hoe lang het daarna duurde voordat we weer bij de stacaravan waren, ik weet ook niet meer of ik gemopperd heb dat ik geen zin meer had in wandelen. In mijn herinnering is het vooral een mooi moment geworden samen met mijn vader.

Het is niet erg om te verdwalen als je samen met je vader bent. Het is juist speciaal om het samen te beleven. Misschien heb ik wel gemopperd dat het te lang duurde en heeft mijn vader me wel naar huis gepraat met een fantastisch verhaal over de uitvinding van de fiets waarbij ze eerst vierkante wielen uitprobeerden of misschien hebben we samen gezongen?

Het was nog licht toen we thuiskwamen.

Het zou best kunnen dat mijn vader het zich niet eens meer herinnert. Maar ik koester deze herinnering. Het leert me hoe belangrijk het is om kinderen een op een aandacht te geven. Juist rustige kinderen als ik die de neiging hebben om niet op te vallen. Een ‘gewone’ avond kan zomaar een kostbare herinnering worden.  

Maar het verhaal raakt nog iets diepers in mij. In de herinnering zit ook de veiligheid die ik voelde samen met mijn vader. Het is niet erg te verdwalen, als het samen met je vader is. Hij regelt toch wel dat we thuiskomen.

Misschien dat ik dat nu aan het leren ben in mijn (volwassen) leven. Het is niet erg om te verdwalen in het leven, want ik doe het samen met mijn Vader.

‘Als je de hele tijd dichtbij me blijft'

Dit weekend was ik twee dagen zeilen op de Grevelingen met mijn broer, schoonzus en zus. Het weekend heeft mij goed gedaan. Niet alleen omdat het gewoon heerlijk was om met hen samen te zijn en samen te genieten van de elementen. Maar ook omdat ik bij hen gewoon bang mocht zijn.

Ik ben wel vaker bang. In de skilift bijvoorbeeld. Altijd heb ik dan ook een stem in mijn hoofd die zegt ‘kom op, doe niet zo moeilijk, niet zo stressen, stel je niet zo aan’. Door die onaardige stem druk ik de angst vaak weg en word ik heel gespannen.

Vroeger, als kind was ik ook vaak bang, waarschijnlijk omdat door mijn autisme de wereld me overweldigde. ‘Je hoeft niet bang te zijn’ zongen mijn ouders voor mij. Maar ik was wel bang! Ik ging mijn angst wegduwen en beredeneerde dat het niet nodig was om bang te zijn…tot ik het niet meer voelde, maar het er nog wel was.

Dit weekend ging het anders! Van tevoren was ik heel gestresst. Ik had me daarom voorgenomen om eerlijk te zijn over wat ik voelde. Gevoelens niet weg te duwen.

Aangemoedigd door een goed gesprek in de auto met mijn broer, waar ik alvast een paar van mijn angsten op tafel had gelegd, zei ik het in de zeilboot steeds als ik het eng vond: ‘Ik ben bang voor scheef gaan, omslaan, ik ben bang voor andere boten, bang om het fout te doen als ik zelf zeil…. ik ga gillen hoor…..’

De eerste dag voel ik me overweldigd door alles wat ik niet overzie buiten en in de boot. We varen eerst alleen op de fok. We hijsen pas het groot zeil, als ik eraan toe ben. En ik voel dat het eigenlijk veel stabieler en fijner voelt als je beide zeilen gebruikt. Langzaam ga ik steeds meer genieten en komt er meer ruimte in mijn hoofd om alles in me op te nemen.

Ik geniet van de elementen, ook van de regen en de kou die door mijn zeilbroek, motorjas, muts en kol goed buiten blijven.

De tweede dag is het rustiger, zonniger weer. Ik ontspan steeds meer. ‘Wil jij de boot wegvaren?’ vraagt mijn broer op de tweede dag na een mooie wandeling en lunch op Stampersplaat. ‘Nee, dat durf ik niet’ is mijn voorspelbare reactie.

‘Weet je het zeker?’ Voor een klein raampje bij mijn voeten zit mijn schoonzus. Ze wordt net wakker na haar middagslaapje.

‘Ja, die boot is veel te groot? Ik weet niet hoe de motor werkt?’

‘Wat heb je nodig om het wel te durven?’

‘Een hele goede vraag van haar. Wat heb ik eigenlijk nodig?’

‘Als je de hele tijd dichtbij me blijft’

‘Prima, gaan we doen’

Ze komt uit de kajuit naar buiten en samen maken we een plan hoe we het gaan aanpakken, we knippen het wegvaren op in stukjes. Ze leert me hoe de motor werkt, laat me voelen hoeveel kracht de motor heeft. Dat ik hem al heel zachtjes aan kan zetten voordat we de boot los maken.

En met haar naast me vaar ik de boot het meer op. Het lukt gewoon!

Daarna volgt er alsnog wat chaos en stress als ik bij het zeilen hijsen bang ben voor een andere zeilboot dichtbij. Maar dat gaat voorbij en samen met mijn broer evalueren we het proces. Super leerzaam.

En na een tijdje zit ik lekker te genieten aan de helmstok.

In de auto terug concludeer ik verbaasd: Ik heb het weekend heel vaak gezegd: ‘ik vind het eng’. En geen één keer heb ik gevoeld dat het stom was, dat ik me aanstelde, dat het er niet mocht zijn. Ik voel me dankbaar voor de goede leerervaring. Voor de goede vraag ‘wat heb je nodig om het wel te durven’. Dankbaar voor de ruimte die ik kreeg om bang te zijn en dankbaar voor de ervaring dat als ik de angst de ruimte geef, er daarnaast ook ruimte ontstaat om te genieten.

Dank je wel ‘dat je de hele tijd dichtbij me blijft’

half september 2025 schreef ik dit verhaal ter ere van mijn schoonzus, vandaag is het verschenen in de november nieuwsbrief van iQ Coaches, de organisatie waar mijn coach aan verbonden is.

Afscheid en iets nieuws

 

Wat als ik breek
Wat als ik niet kan zijn wat jij van mij verwacht
Wat als ik niet in het perfecte plaatje pas
Mag ik er dan zijn

Wat als ik faal
Wat als ik niet meer waarmaak waar ik ooit voor stond
Waar ik op hoopte ligt in scherven op de grond
Mag ik er dan zijn

Gister heb ik de deur van Diaconaal ontmoetingscentrum ‘De Aandacht’ achter me dicht gedaan. De sleutel ingeleverd. Het doet pijn, scherpe pijn. Hoop, in scherven op de grond. Afscheid van mooie mensen, een mooie gastvrije plek waar ik een tijdje met veel liefde coördinator van was.

Het is afscheid van meer dan een fijne werkplek. Het is ook een afscheid van een beeld van mezelf , een beeld van wie ik was, wie ik dacht te (moeten) zijn en nog zo vaak graag wil zijn. Het is rouw omdat ik dit werk niet meer kan doen. Rouw omdat ook andere dingen niet (meer) lukken door mijn autisme en mijn gevoeligheid voor depressie. Ruim 40 jaar lang mijn autisme camoufleren, mezelf pushen om ‘gewoon’ te functioneren, heeft me uitgeput. Ik lijd nu onder de negatieve gevolgen die zich hebben opgestapeld in mijn hoofd en in mijn lichaam.

Ik heb goed afscheid kunnen nemen. Zo voelt het. Ik voel de pijn maar ook de dankbaarheid voor de jaren dat ik bij de Aandacht werkte. Dankbaarheid voor mooie mensen, dankbaarheid ook voor de betrokkenheid van vrijwilligers, bezoekers en bestuursleden ook in de afgelopen 2 jaar waarin ik grotendeels thuis zat.

Gister afscheid, vandaag is het tijd voor iets nieuws.

Een (nieuwe) blog over mijn ‘nieuwe’ leven. Een leven waarin ik met veel vallen en opstaan probeer te leven met mezelf, een zoektocht naar een ‘nieuwe’ Rianne, een zoektocht naar een nieuw evenwicht, dat vaak nog ver te zoeken is. Een zoektocht naar een leven met minder prikkels, soms in een ‘kleinere’ wereld. Een wereld waarin ik soms mensen teleurstel omdat ik niet meer kan voldoen aan verwachtingen, niet kom bij een feestje of er niet bij ben op een belangrijk moment.

Het is een ‘nieuwe’ leven waarmee ik worstel, verdrietig over wat er niet lukt. Tegelijkertijd is het ook een leven waarin ik wil kiezen om te waarderen wat er wél is. Er is zoveel wel: grote dingen zoals de liefde van zoveel mensen om me heen. Kleine dingen bijvoorbeeld vandaag: gewoon even het contact met twee lieve overburen toen ik bij hen aanbelde om een cake-blik te lenen.

En mag ik nog mee
Als ik niet snel genoeg
de antwoorden meer weet
Kan ik nog held zijn
als de moed me steeds ontbreekt
Is dat ok

In deze (nieuwe) blog wil ik graag iets van mijn leven delen. Omdat ik hou van schrijven en omdat woorden mij helpen het nieuwe te ontdekken, te begrijpen en te accepteren. Omdat het helpt om het uit te leggen, in de eerste plaats elke keer weer aan mezelf. Woorden zoeken helpt in het proces van oefenen om niet aan mijn eigen (hoge) verwachtingen te hoeven voldoen. Het helpt bij oefenen in ‘held zijn als de moed me steeds ontbreekt’.

Hopelijk helpt het jou ook.

Je mag ook verliezen
Jij hoeft niet altijd maar sterk te zijn
Zo hard gestreden
Gesmeekt en gebeden
Laat het maar los nu
En kom maar bij Mij

Je mag ook verliezen ELINE: 

https://www.youtube.com/watch?v=xeSBXv2kZ3Q