Ik werk in de boekhandel en ik hou ervan om de boekwinkel netjes te maken; boeken liefdevol recht zetten en ordenen. Netjes in categorieën.
Echt eenvoudig is dat trouwens niet. Boeken zijn niet altijd
gemakkelijk te ordenen. Wanneer is iets spanning? Wanneer precies literatuur? Onder
welke categorie vallen filosofische fabels eigenlijk? Categorieën zijn vaak
subjectief.
Als je een goed boek zoekt, doe je er daarom goed aan om
niet alleen in jouw favoriete categorie te kijken. Dan loop je het risico dat
je allerlei pareltjes mist. Stel je voor als ik alleen maar bij de volwassenliteratuur
zou kijken. Voor ik het weet mis ik het mooiste kinderboek van het jaar
Albatros (van Yorick Goldewijk), die je als volwassen ook echt gelezen moet
hebben. Ik mis ook goede boeken als ik alleen op mijn eigen oordeel afga.
Daarom hou ik ervan om mijn collega’s te vragen een boek voor me uit de kast te
trekken.
Mensen zijn net boeken. We delen ze in in categorieën. We ordenen
ze netjes op ‘boekenplanken’ op grond van leeftijd, religie, afkomst, seksuele
oriëntatie, politieke kleur enzovoort.
Dat blijkt nodig want, net als in de boekwinkel, hebben we een
zekere ordening nodig om de wereld te kunnen hanteren.
Ikzelf ben sinds een paar jaar op een andere ‘boekenplank’
gezet: Ik ben verplaatst naar de plank autisme.
Ik vraag me af wat ik daar eigenlijk van vind. Ja, ik ben
blij met mijn nieuwe plank waar ik beter word gelezen…. beter begrepen. Ik ontdek zelf de neurodiverse
wereld die veel boeiender en mooier is dan de DSM-V (het handboek van de
psychiaters) doet vermoeden.
Toch voel ik ook verzet tegen de ordening op deze plank. Het
voelt net alsof ik ineens tot een compleet andere stam behoor. Alsof mijn label
autisme mij ineens zoveel anders maakt dan mijn neurotypische medemensen. Zeker
ik voel me anders. Ik heb me vaak moeten aanpassen en leer nu dat anders zijn
voor mij eigenlijk heel normaal is. Maar ik wil niet enkel beoordeeld worden op
grond van de plank waar ik op ben gezet. Ik verzet me tegen te veel orde, te sterke
‘hokjes’.
Mensen zijn net boeken, ze passen vaak op meerdere planken.
Misschien staan ze nu op planken waar je (bijna) nooit kijkt. Voor je het weet
kijk je eroverheen. Want hoe vaak kijk jij op de plank hangjongeren, Wilders
aanhangers, verslaafden, Feijenoord hooligans, linkse wappies, boeddhisten of mediapersoonlijkheden.
Mensen zijn net boeken, je kunt ze niet beoordelen op de
eerste indruk of de categorie waar ze in ingedeeld zijn. Neem de tijd ga ‘lezen’. De hele wereld is een
levende bibliotheek vol met interessante levende boeken. Er is zoveel te ontdekken,
te genieten en te leren ook juist in categorieën die je normaal vermijdt.
De theoloog Miroslav Volf inspireert mij. Hij pleit ervoor
om ernaar te streven om de wereld ook vanuit het gezichtspunt van de ander te
willen zien. Deze dubbele manier van kijken is een manier om de ander op een waarheidsgetrouwe
manier te ‘lezen’ en daarmee een manier om de ander lief te hebben. Neem de
tijd ‘lees’ de mensen om je heen door te luisteren naar hoe zij naar de wereld
kijken.
Dan kom je er bijvoorbeeld ook achter dat autisten, moslims,
hangjongeren, zelfs Trump aanhangers net zoveel van elkaar verschillen als jij
van de mensen op jouw boekenplank verschilt.
Om het met de woorden van stadsdichter Tanja ter Brake te
zeggen in haar gedicht: ‘de Ander’ :
‘Ik beloof je
dat we uiteindelijk
allemaal
mens zijn’
