Depressie en het paradijs

Iedereen verlangt of droomt wel eens van een paradijs; een plek waar alles goed is, vol vrede, zonder chaos, pijn of duisternis. Aan mijn autistische vrienden heb ik wel eens gevraagd of ze verwachten dat ze in zo’n paradijs, autistisch zijn of niet. Ik vind de antwoorden interessant omdat het van alles zegt over hoe zij tegen hun eigen autisme aankijken. De meesten vertelden me dat ze geloven dat ze ook in zo’n paradijs autistisch zijn.

Ikzelf denk dat ook. Want autisme is ook voor mij geen ziekte maar het beschrijft hoe ik ben (gedoeld) en hoe ik de wereld waarneem.

Dat ligt heel anders voor het onderwerp van deze column: depressie. Als er één ding is waarvan ik hardgrondig hoop (en gelukkig meestal ook verwacht) dat ik ooit verlost zal zijn, dan is dat depressie.

O wat haat ik het.

Dat gevoel dat alle energie, leven en hoop uit je trekt. Wanneer angstige en ongenadige gedachten mijn keel dichtknijpen en de paniek steeds groter wordt omdat ik de controle over mijn gevoel en mijn gedachten aan het verliezen ben. Het duistere gevoel, dat altijd ergens op de loer lijkt te liggen en waarvoor ik ook op goede momenten op mijn hoede ben. Het gevoel, zo donker, dat ik nauwelijks aan mezelf uit kan leggen als het weer lichter is in mijn hoofd. (Een heel goede beschrijving vind je trouwens in de Harry Potter serie van J.K. Rowlings. De dementors die zij beschrijft geven goed weer hoe een depressie voelt).

Wat moet ik eigenlijk schrijven over depressie. Ik heb er zoveel ervaring mee, probeer er al jaren soms mee te vechten en soms mee te leren leven. Waar moet ik beginnen?

Depressie heeft me wel wijzer gemaakt. Het heeft me geleerd hoe kwetsbaar, wij mensen zijn, niet alleen lichamelijk maar ook juist vanbinnen. Zoveel mensen worstelen met donker in hun leven. Depressie dwingt me om in het nu te leven. Want als het verleden pijn doet en de toekomst bang maakt, helpt het om te focussen op wat er nu is op dit moment: misschien is er iets dat hoop of houvast geeft. Al is het maar het gevoel van de wind door mijn haren of de frisse smaak van tandpasta of iemand die me vasthoudt, van me blijft houden en voor mij blijft geloven dat het weer over gaat.

Ja ik geloof dat in een paradijs autisme geen enkel probleem is. Ik geloof dat ik daar juist met mijn autisme kan floreren. Ik geloof ook dat er in zo'n nieuwe wereld geen plek meer zal zijn voor alle ‘colateral damage’ die autisme vaak met zich meebrengt waaronder onbegrip, trauma, onrust en depressie.

En ik weet nog steeds niet wat ik eigenlijk wilde schrijven over depressie… voor jou als je depressief bent, of voor jou als je machteloos staat naast iemand die depressief is.

Maar wat ik weet is:

Het doet ertoe dat jij blijft liefhebben: juist ook je depressieve zelf liefhebben, want het is niet jouw schuld… en het doet ertoe dat je je (depressieve) naaste blijft vasthouden, in het donker.

Het doet ertoe dat je blijft hopen op licht; voor jezelf of voor en namens degene naast je.

Het doet ertoe dat je blijft geloven dat het weer voorbij gaat.

Het gaat voorbij!

Dit column schreef ik voor iQ Coaches n.a.v. Internationale Dag van de Mentale Gezondheid: https://www.iqcoaches.nl/inspiratie/blogs

Een taalportret

Vorige week was in het nieuws dat uit het internationale PISA onderzoek opnieuw blijkt dat de leesvaardigheid van Nederlandse kinderen verder is gedaald. Terwijl ik berichten hierover zat te lezen op LinkedIn liet mijn dochter me haar taalportret lezen, dat ze voor Nederlands in VWO 6 moest schrijven. Omdat ik genoot van haar verhaal en het misschien andere 'opa's' en andere 'Joannes' kan inspireren, heb ik haar gevraagd als gastschrijfster op mijn blog.

Een taalportret van en door Joanne

Ik ben begonnen als een taalhater. 

Toen ik acht jaar was, werd ik getest. Uit deze test bleek dat ik tot de meest dyslectische 10 procent van Nederland behoorde [red: binnen de laagste 10% van de normgroep scoorde qua lezen en spelling]. Het duurde een oneindigheid en koste vele frustratie, voor mijn b eindelijk altijd een b was en geen d. Nog steeds weet ik niet of je lieverd met een d of met een t spelt.

Lezen ging met een slakkentempo. Voorlezen in de klas is nog steeds een hel. Irregular verbs stampen tot tranen toe en nog een vier halen. Ik had het er zwaar mee.

Maar als mijn opa oppaste, werd, tijdens het spelen, boek na boek voorgelezen. 

Uren bracht ik door met koptelefoon op in andere werelden. Met een dyslexieverklaring had ik toegang tot eindeloos veel gratis luisterboeken. 

De liefde voor verhalen was er.

Er kwam een moment waarop ik zo’n fan van een boekenserie was dat ik het boek ervan kocht. Gewoon om hem op de plank te zetten, omdat het leuk staat. Tenminste dat was het idee.

Er werden meer boeken gekocht en uiteindelijk pakte ik er zelfs eentje op om hem te lezen. Nog steeds heel traag, maar er werd wel gelezen. Zo hebben luisterboeken ondanks alles toch nog liefde voor lezen bij me opgewekt.

Nu houd ik van boeken lezen, ook al ben ik nog steeds een langzame lezer.

Hetzelfde gold ook voor talen leren op de middelbare school; Frans, Duits en Engels. Die woordjes automatiseren duurt eindeloos, en vooral die spelling… Maar ergens vond ik het ook wel leuk en kon ik het ook wel. Er moest alleen een hoop tijd in gestoken worden.

Met het leren van nieuwe talen, gaat een hele wereld voor je open, aan woorden, cultuur, gevoel, nuance en betekenis. Het is hartstikke leuk om, wanneer je op vakantie bent, in Frankrijk een bord te kunnen lezen of mensen te verstaan. Ik geniet altijd ontzettend wanneer ik met mijn Britse familie kan praten over van alles en nog wat met mijn acceptabele Engels en hun steenkolen Nederlands. 

Met de paar woordjes oud-Grieks die ik ken, kan aan van alles zo veel meer diepte gegeven worden. Zoveel in onze taal en andere moderne talen vindt daarin zijn oorsprong.

Wanneer ik in Taizé ben, geeft het zingen in allerlei vreemde talen zo’n verbonden gevoel. De teksten zoals die daar worden gezongen in het Latijn, Duits, Engels en Spaans kan ik daar deels volgen. Elke andere taal kan zulke andere nuances leggen die je in het Nederlands nooit zult kunnen krijgen, waar dat andersom vast ook zo is. Soms kan je zo door een tekst geraakt worden, zonder dat je weet wat het precies is in de woorden.

Zo ben ik ondanks alles toch nog een beetje een taalliefhebber geworden, maar gooi me niet dood met dictees, en klassikaal voorlezen, want daar word ik nog steeds niet vrolijk van.

 

God in Noord-Spanje

Vandaag is het nieuwe seizoen weer begonnen. De vakantie is voorbij. Schakelen naar een nieuw seizoen vind ik niet makkelijk. Deze zomer ben ik met mijn gezin naar Noord-Spanje geweest. Op vakantie schreef ik onderstaande verhaal. Ik twijfelde of ik het hier zou posten, omdat ik bang ben dat alleen christenen er iets aan hebben (en ik wil graag schrijven voor zowel (on)gelovigen als zoekers). Maar misschien hoef je geen christen te zijn om iets met dit verhaal te kunnen… Ik ben benieuwd wat het bij je oproept.

Mieres, 18 augustus 2026

Vandaag luisterde ik een podcast over wonderen en gebedsgenezing[1]. Een mooie evenwichtige podcast. Hoewel ik het jammer vond dat psychische ziekte vrijwel helemaal buiten beschouwing werd gelaten. Ik werd getriggerd door een stukje van het gesprek waarin het ging over het Goddelijke zien in het buitengewone, het wonder of het bovennatuurlijke. Als je vooral daarin het goddelijke ziet heb je een probleem, omdat je God dan eigenlijk ‘opsluit’ in een klein stukje van het leven.

Het doet mij denken aan mijn coach, toen ik me beklaagde over dat ik God kwijt was.  

‘Misschien zoek je op de verkeerde plek’ zei hij.  

En vandaag denk ik verwonderd aan twee momenten die me raakten, waarin ik God heb gezien hier op vakantie in Noord-Spanje.

De eerste was verre van alledaags. We waren deze vakantie op slechts 2,5 uur rijden van de totale zonsverduistering. Dit konden we niet laten gaan en daarom stapten we in de auto. Omdat we de dag daarvoor ook op stap waren geweest en omdat het 36 graden was, had ik al na 5 minuten spijt dat ik in de auto was gestapt. Ik voelde me overprikkeld en veel te moe… maar dat is een ander verhaal…. of toch niet, want het maakte mijn aanwezigheid bij de zonsverduistering verre van vanzelfsprekend.

Aangekomen, zochten we een plekje op een heuvel. We ontdekte dat we niet de enige waren. Zo’n 50 – 60 Spanjaarden en Fransen zaten al op de heuvel te picknicken toen wij aankwamen. We genoten van het beeld door onze eclipsbrillen waarbij de sikkel van de zon steeds kleiner werd. Maar niets had me kunnen voorbereiden op het moment dat het laatste flintertje zon verdween en je door je eclipsbril niks meer zag. Ik staarde ademloos over mijn bril heen naar de ring om de verdwenen zon, buitenaards mooi, allerlei kleuren licht, diamantjes… vlammen. Het duurde een halve minuut die ik graag had willen vasthouden. Zo’n zeldzaam moment van schoonheid. En toen er weer een flintertje zon te zien was, en die direct alweer te verblindend was om in te kijken, toen barstte er een applaus los. Omdat de verwondering ook gezamenlijk geuit moest worden. Omdat, zo ervaarde ik het, iedereen leek te voelen dat hier Iemand, veel groter dan wij, voor bedankt en geëerd moest worden.

Was dit een wonder? Was het bovennatuurlijk? In principe niet! Het was perfect wetenschappelijk te verklaren. Toch zag ik iets goddelijks, misschien juist omdat dit volstrekt nutteloze schoonheid was. Want waarom staan de zon en de maan zo ten opzichte van elkaar dat dit, in zeldzame gevallen gebeurt? Het had niet gehoeven…

Of wilde God dit graag met ons delen? Genoot Hij samen met mij en mijn medetoeschouwers van dit schouwspel? Wilde Hij me misschien leren genieten van schoonheid, ondanks alle lelijkheid in de wereld, ondanks alle pijn die ik zo graag zou willen oplossen?

Dat brengt me bij mijn tweede moment waarin ik God ontdekte in Spanje. We bezochten de Kathedraal van Gerona en verwonderden ons over de overweldigende hoeveelheid religieuze kunst. Wat een schatten uit ruim een decennium christendom. Prachtig en ook regelmatig bevreemdend. Kitscherig soms, als je het mij vraagt. Maar superboeiend. Mijn blik werd steeds getrokken door een beeld van een liggende dode Jezus. Uitgemergeld, zo realistisch beeld gehouwen dat ik de pijn van de wonden bijna kon voelen. Ik verwonderde me erover hoe vreemd het eigenlijk is, dat dit het beeld is dat in zoveel kerken centraal staat. Een uitgemergelde, gewonde, dode God.

Blijkbaar zoek ik inderdaad verkeerd als ik God uitsluitend zoek in gezondheid, of genezing, in vrede, in rust, in schoonheid. Zeker ook daar is Hij te vinden….

Maar God is blijkbaar te vinden zowel in de pracht van een zonsverduistering als ook in het verval van de dood.

Blijkbaar moet ik daar ook zoeken.

Er zijn christenen die vinden dat ik meer vertrouwen moet hebben, en dat God me dan geneest,  maar misschien is dit wel een zeer problematische vorm van (klein) geloof.

Want God is overal te vinden.

Net zo goed in mijn tranen als in mijn lach. Net zo goed in de storm als in de rust, net zo goed in de zon als in de verduistering ervan, net zo goed in de dood als in het leven, net zo goed in de depressie en het trauma als in de genezing, net zo goed in de paniek als in de opluchting, net zo goed in het verlangen als in de vervulling.

Want niets kan mij scheiden van de Liefde van God.

 

---

[1] https://www.youtube.com/watch?v=44-Qve2tE_g

Wereld Emoji Dag

Elk jaar op 17 juli is het Wereld Emoij Dag; een dag om te vieren dat we niet alleen woorden tot onze beschikking hebben, maar onszelf ook met emojis kunnen uitdrukken. Een dag waarop er jaarlijks nieuwe emojis worden uitgebracht. In de praktijk gebruik ik maar een paar emojis. Waarschijnlijk helpt deze nieuwe Wereld Emoji dag mij niet aan een groter ‘emojie vocabulaire’’.

Zou dat met mijn autisme te maken hebben? En waarom vraag ik me dat eigenlijk ineens af?

Het doet me denken aan iets belangrijks. Iets waar ik me regelmatig over opwind. Het maakt me boos als ik mensen hoor zeggen of ten minste suggereren dat autistische mensen minder voelen, minder emoties hebben, gevoelloos zijn, inleven moeilijk vinden etc..

Natuurlijk, ik weet wel waar deze suggesties en opmerkingen vandaan komen. Ik kan uit ervaring meepraten over hoe lastig ik het als autist vind om, op een goede manier met mijn emoties om te gaan.

Maar het komt wel heel nauw welke woorden je gebruik als je iets wil zeggen over autisme en gevoelens….  Het is maar net hoe je het bekijkt. Wij, autisten, voelen anders, niet minder!  Als je als neurotypisch persoon zegt dat autistische mensen inleven moeilijk vinden, bedoel je dan niet eigenlijk dat je het zelf moeilijk vindt om je in te leven in autistische mensen.

En laat ik een misverstand direct uit de wereld helpen. Mensen met autisme voelen niet minder! Het tegendeel is waar. Mensen met autisme voelen veel, heel veel… zo veel dat ze vaak niet weten wat ze met die gevoelens moeten.

Ikzelf heb al jong geleerd te vluchten voor mijn overweldigende gevoelens door ‘in mijn hoofd te gaan wonen’. Ik kon goed denken over gevoelens en probeerde daarmee mijn (pijnlijke) gevoelens te temmen en te vermijden. Dat is niet aan te raden, want het heeft me heel ziek gemaakt.

Ik ben daarom ook heel dankbaar dat ik nu leer om de gevoelens, die er altijd al waren, de ruimte te geven. Pas nu leer ik echt voelen wat er in mij gebeurt. Ik leer dat ik niet alleen een hoofd ben, maar een heel lichaam ben. Dit zorgt voor pijn (die er nu pas uitkomt). Maar het zorgt ook voor een intense dankbaarheid voor mijn lichaam, mijn gevoelens en hoe het Leven bedoeld is. Soms voel ik me ‘bedrogen’ door de wereld van mijn jeugd waar zo weinig aandacht werd besteed aan lichamelijkheid. En ook later overigens hebben sommige hulpverleners, door met mij alleen te denken en te praten over gevoelens, mij nog verder mijn hoofd ingejaagd.

Daarom is het zo belangrijk dat autistische mensen en mensen om hen heen weten dat autisten mensen niet minder voelen, maar juist intenser. Zo kunnen autistische mensen leren omgaan met hun gevoelige lichaam en geest. Ze hebben inspirerende voorbeelden nodig om zich heen. Mensen die hun leren dat het lichaam ook juist de plek is waar troost en rust te vinden is. Zodat autistische mensen leren dat, hoe overweldigend en beangstigend de wereld soms ook voel, het de moeite waard is om te voelen omdat daar het echte Leven te vinden is. 

En misschien moet ik eens nadenken of ik mijn emoji vocabulaire ter ere van wereld emoij dag toch nog iets verder uit zal uitbreiden. Juist om te laten zien hoe veelkleurig mijn gevoelsleven eruitziet. Gelukkig zijn er ook genoeg emoijs beschikbaar waar het hele lichaam te zien is.

Dit column schreef ik voor iQ Coaches  www.iqcoaches.nl/inspiratie/blogs

Mijn man in Madagaskar - mijn kleine grote wereld

Mijn man is MAF-piloot. Mensen in de orthodox-christelijke bubbel weten dan direct wat ik bedoel. Voor de anderen leg ik het even uit. MAF staat voor Mission Aviation Fellowship. Het is een organisatie die, geïnspireerd door Jezus, wereldwijd, vliegt naar mensen in geïsoleerde gebieden om hulp, hoop en herstel te bieden. De ruim 130 vliegtuigen van MAF vliegen naar gebieden waar weinig of geen toegang is naar onderwijs, gezondheidszorg en andere voorzieningen. MAF vliegt lokale zendelingen maar ook grote ontwikkelingswerkorganisaties zoals USAID.

Op dit moment is mijn man in Madagaskar. Hij vliegt bijvoorbeeld patiënten met een gezwel in hun hals of hun gezicht van Maroantsetra, een kustplaatsje aan de Indische oceaan naar het hospitaalschip van Mercy ships in Toamasina waar ze geopereerd kunnen worden.

Soms verbaas ik me over zijn grote wereld. Hij is in het luchtruim van Madagaskar, beoordeelt het weer.  Hij ontmoet zoveel verschillende mensen. Hij snuift de geuren van het regenwoud op. Ik ben onder de indruk van de bijdrage die hij kan leveren en die groot verschil maakt voor de mensen die hij vliegt. 

En dan denk ik aan mijn kleine wereld, waarin ik dagelijks puzzel met het doseren van prikkels. Waarin de wereld van de Lidl, vlakbij mijn huis, op sommige dagen al te groot is.

Ik denk aan mijn eigen idealen en dromen, jaren geleden, toen ik samen met mijn man en jonge kids verhuisde en in Madagaskar woonde. Het doet nog steeds pijn dat die idealen al snel uit elkaar spatten toen we, door mijn eerste depressie, naar Nederland terug moesten. Terwijl we ons toch door God geroepen voelden om daar bij te dragen aan een rechtvaardigere wereld!

Waar zijn nu mijn dromen en idealen? Gewoon elke dag met energie en levensvreugde opstaan is al een grote droom.

Blijkbaar ben ik vooral geroepen om mezelf dapper door de dag heen te loodsen terwijl anderen zich, voor mijn gevoel, wel kunnen bezighouden met wereldproblemen die mij ook tot op het bot raken.

Soms voelt dat zo beperkt, zo klein.

Maar dat is het niet! 

Steeds meer leer ik dat we geroepen zijn om te leven met dat wat wij hebben gekregen. Soms groot en indrukwekkend. Voor veel anderen is het gewoon trouw zijn, het volle leven leven met wat je gegeven is. Ook als je niet goed mee kan komen, niet kan werken, het dagelijks leven vaak al te veel is.

En eerlijk gezegd kom ik juist bij vrienden en bekenden die net als ik worstelen met psychische kwetsbaarheid echte levenskunst tegen. Dat is niet klein, het is groots! Het dapper zoeken naar manieren om de behoeftes van jezelf en je (neurodiverse) gezinsleden recht te doen terwijl het gewone dagelijks leven zoveel meer moeite kost als mensen van de buitenkant kunnen zien… Weer opstaan en ontbijt maken, terwijl je gister na een paniekaanval ben gaan slapen met oxazepam omdat het leven teveel pijn deed….Beslissen om een dag alleen thuis te blijven om te herstellen, in plaats van meegaan naar een familiefeestje met mensen van wie je ontzettend veel houdt.

Dit is mijn roeping. Hier is het Leven.

….terwijl ik aalbessen eet uit mijn tuin, weer een stukje van de stapel was opvouw, kaartjes schrijf, een praatje maak over de schutting, op tijd medicijnen neem, mijn dochter vasthoud en troost, boeken als cadeautje inpak, met mijn lieve ouders door de regen wandel, een donkere dag verdraag, mijn zoon een knuffel geef, hem van achter zijn game computer vandaan ‘trek’ en naar bed stuur, waterplantjes van mijn schoonzus in de vijver loslaat, boodschappen bij Picnic bestel, een dekentje haak voor mijn nieuwe nichtje, bij mijn zus in de auto zit terwijl we eindeloos praten en het Leven samen delen  ….

En in mijn hart reis ik mee met mijn man. Ik ben trots op hem. Ik reis mee naar Antananarivo, naar het strand van de Indische Oceaan. Ik denk aan die plekken waarvan ik zo vaak heb gedacht dat ik eigenlijk daar had moeten zijn.

Nee, ik mag hier zijn.

En ik realiseer me dat ik, ondanks alles, nu dankbaar ben met mijn kleine grote wereld.

Hoe moeders met autistisch kinderen mij steeds inspireren

Ik ben niet alleen zelf autistisch, ik ben ook gezegend met vijf vriendinnen met autistische kinderen. En ik heb, niet te vergeten, een zus en zwager met een autistische zoon van zes.

Het is een voorrecht om de opvoeding van hun autistische kinderen van de zijlijn te zien; de inspanning, de dagelijkse zoektocht om hun kinderen te helpen opgroeien in een overweldigende wereld die hen vaak niet begrijpt.

Mijn zus stuurde me een tijdje geleden een foto van een shirt van mijn neefje, met een gat bij de boord. Ze typte erbij:
            Kapot gebeten... op zijn eerste dag in nieuwe schoolgebouw...
            ‘Nee hoor mama, ik vind het niet spannend’.

Het berichtje ontroert mij.

Omdat ik meevoel met mijn neefje. Ik stel me voor hoe hij zich gevoeld moet hebben. Hoe hij heeft rondgelopen….. een brokje spanning die ochtend. Overprikkeld door alle nieuwe indrukken, de onbekende geuren… Hoe hij misschien niet wist waar hij moest beginnen met kijken… hoeveel nieuwe dingen hij allemaal moet verwerken terwijl bijna niemand ziet hoeveel extra inspanning zelfs de ‘gewone’ schooldag al van hem vraagt.

Het ontroert me ook omdat mijn zus niet reageert met frustratie over kapotte kleding. Ze begrijpt wat er achter dat gat in het shirt schuilgaat. Zij kan hem al van jongs af aan leren hoe zijn brein werkt. Ze kan hem leren zichzelf te begrijpen; hem helpen in zijn zoektocht naar wat hij nodig heeft om zijn weg te zoeken door de verwarrende wereld. Dat heeft elk kind met autisme nodig.

Wanneer anderen vertellen over hun zoektocht om hun kinderen te begrijpen, raakt dat altijd iets van binnen. Niet alleen omdat elk kind dit nodig heeft, maar ook omdat het een spiegel voor mezelf is.

Ik zou willen dat ik mezelf eerder zo had leren begrijpen, dat mijn ouders mij hadden kunnen helpen zoals mijn vriendinnen (en hun partners) dat doen. Ik moet nu nog veel inhalen. Zo begripvol als zij hun kinderen begeleiden, zo mag ik ook met mezelf omgaan; met begrip en liefde. Liefde voor het vaak nog angstige autistische meisje in mezelf dat zoveel voelt en zo hard probeert om de verwarrende wereld kloppend te maken.

Dus lieve vriendinnen, lieve zus, met jullie verhalen voeden jullie mij ook een beetje op.

Dank jullie wel, ouders van autistische kinderen, voor jullie inlevingsvermogen, liefde en geduld en voor jullie inspirerende voorbeeld!

Dit column schreef ik voor iQ Coaches n.a.v. Internationale Dag van het Kind  www.iqcoaches.nl/inspiratie/blogs

Neurodivergent geloven

Geloven is altijd belangrijk voor mij geweest. Tussen de regels door heb je dat op deze blog misschien al gemerkt. Deze post gaat over mijn worsteling met geloven. Of je nu christen ben of geen christen, gelovig of niet gelovig … we leven allemaal met ‘grote vragen’. Ik ben benieuwd wat jij ervan herkent.  

Ik groeide op in een gelovig gezin als een serieus gelovig meisje. Maar toch… al heel jong dacht ik dat ik ‘niet goed geloofde’.  En dat was een probleem. Want juist dat ‘geloof’ was belangrijk. Alleen door geloof ‘werd je gered’, leerde ik. Al heel jong werd ik daarom bang. Bang dat het met mij niet goed zou aflopen.

Hoeveel ik ook leerde over ‘Gods liefde’, diep van binnen bleef ik bang.

Toen ik als tiener ook werd gepest in de kerk, werd het nog ingewikkelder. Hoe kon het dat ik in de kerk, op de plek waar het over Liefde zou moeten gaan, juist meekreeg dat ik ‘niet oké was’?

Nu is geloven nog steeds belangrijk voor mij. Ik wil een leerling van Jezus zijn. Ik ben mateloos onder de indruk van Jezus. Hij die laat zien wie God is…. die baby werd,  …. die juist omging met mensen aan de rand… die besmettelijke mensen aanraakte, …die doodsbang was…. die op de meest schaamtevolle manier stierf … die sterker was dan angst en dood. 

Maar ik worstel met geloven. Ik twijfel…denk soms: 'straks is het allemaal niet waar'…  de situatie in de wereld overweldigt me, ik zoek…. maar ben God regelmatig kwijt (om Hem dan ook weer op onverwachte plekken tegen te komen). En in de kerk word ik vaak ontregelt door alle prikkels. Vaak vraag ik me vertwijfeld af waarom ik niet goed mee kan komen. Waarom werkt dit voor al die andere mensen en klopt het niet met mijn binnenwereld? Is het inderdaad zo dat ik ‘niet goed geloof’?

Samen met mijn psycholoog (die zelf geen christen is trouwens), ontdek ik dat veel dingen waar ik in de kerk tegenaan loop eigenlijk heel normaal zijn voor iemand met autisme. Ik ben gevoelig. Mijn gedachten blijven vaak onrustig tot alles klopt (maar geloof is juist niet ‘kloppend’ te krijgen). De teksten die ik vaak letterlijk neem, komen lang niet altijd niet overeen met mijn binnenwereld en de (mooie) muziek komt soms zo intens binnen dat het bijna pijn doet.

Langzaam maar zeker leer ik dat dit allemaal niet betekent dat ik ‘niet geloof’ of ‘minder goed geloof’. Op mijn manier ben ik juist altijd hartstochtelijk op zoek naar God.

Ontroert ontdek ik steeds meer dat er bij God alle ruimte is voor mijn vragen en ook voor mijn ongeloof en donkere gedachten.

Ik denk anders, ik voel anders, ik geloof anders en dat is oké!  Het is niet alleen oké, het is ook juist interessant en belangrijk. Want God maakte geen ‘normale mensen’ en ‘abnormale mensen’. God maakte bijvoorbeeld niet zoiets als een ‘normale etniciteit'. God maakte ook geen ‘normaal neurotype'. God maakte een immens grote variëteit in mensen en Hij zag dat het goed was. En juist al die ervaringen van al die verschillend mensen leren ons wat het betekent om ‘mens’ te zijn.

Een paar weken geleden organiseerde ik, samen met Carin, een autistische vriendin en kerkgenoot, een ontmoetingsavond over neurodivergent geloven bij ons in de kerk. De voorbereidingen, de avond zelf en alle reacties die we hebben gekregen, hebben mij verrast. Ik ben niet alleen in mijn zoektocht! Het heeft mij zelf erg geholpen om persoonlijk te groeien in vertrouwen dat mijn manier van geloven voor God geen probleem is. Hij weet precies hoe ik in elkaar zit. Ik mag in vrijheid mijn weg zoeken. Ik ben niet lastig voor de kerk, maar juist waardevol.

De vele en diverse reacties motiveren Carin en mij om verder te gaan met dit onderwerp. De kerk heeft neurodivergente mensen nodig. Het motiveert ons om bij te dragen aan een kerk waar juist mensen die 'anders zijn' (om wat voor reden dan ook) er helemaal bij horen. Waar juist mensen die ‘anders geloven’ voluit een plek hebben.

 Wil je meer lezen over de avond bij ons in de kerk? Hier is een uitgebreid verslag te vinden. 

toevoeging 7/9/2026: Een gesprek over neurodivergent geloven is te beluisteren in de podcast 'Wakker in Gods wereld' Wakker op locatie #9